- उपेन्द्र रास्कल (पुर्व बिद्यार्थी, चुरे )
जमीनको धुलोसंगै
खेल्दै गर्दा
त्यो धुलो र म लडीबुडि गरेको,
आज त्यही धुलो जसरी नै
जिस्काईरहेछ-
अनुहारभरी पोतिएको क्रिम पाउडरलाई
शरीरको सुकिलो पोशाकलाई ।
त्यही गाउमैं रहेर
म जान डराउँछु- 'त्यो धूलोको नजिक'
र आज पनि भागीरहेछू
जून धूलोले हिड्न सिकायो
डुल्न सिकायो मलाई
त्यही धूलो छोडेर
टाढा-टाढा ।
म जान डराउँछु- 'त्यो धूलोको नजिक'
र आज पनि भागीरहेछू
जून धूलोले हिड्न सिकायो
डुल्न सिकायो मलाई
त्यही धूलो छोडेर
टाढा-टाढा ।
रहदैन मेरो खुट्टा अब त्यो धुलोमा
र देखिदैन-
धूलो र सिंगानको मिश्रण अनुहारभरी लत्पतिएको ।
ठुलो 'क' लेखि
जम्मा गराएर साथीलाई
त्यही धुलो उडाउँदै
सबैलाई देखाउँदै
त्यही धुलो भरिएको दौराको वाहुला
अनि नाकको सिंगान पनिसंगै
परैबाट सिधै देखिने
कडा साह्रो ढूङ्गा जस्तै बनेको
त्यही वाहुला
पुनः नाकमा रगड्दै
त्यही नाक फूलाउँदै
चिच्याई चिच्याई भन्थें
हेर त मेरो क कति ठुलो ।
र देखिदैन-
धूलो र सिंगानको मिश्रण अनुहारभरी लत्पतिएको ।
ठुलो 'क' लेखि
जम्मा गराएर साथीलाई
त्यही धुलो उडाउँदै
सबैलाई देखाउँदै
त्यही धुलो भरिएको दौराको वाहुला
अनि नाकको सिंगान पनिसंगै
परैबाट सिधै देखिने
कडा साह्रो ढूङ्गा जस्तै बनेको
त्यही वाहुला
पुनः नाकमा रगड्दै
त्यही नाक फूलाउँदै
चिच्याई चिच्याई भन्थें
हेर त मेरो क कति ठुलो ।
तर
आज सबै बदलिएको छ
त्यो धुलोमा टेक्लेने खुट्टा आज मार्वलमा टेक्छ
चप्पल नभए पनि दौडिने खुट्टाले जमिनको स्पर्श गर्नु पर्दैन
कति रात त्यही धुलोमा आकाशको सिरक बनाई रात कटेथ्यो
अहिले घरमा कहील्यै रात पर्दैन
गर्मीमा पसिना चुहाईचुहाई काम गरेको
खाली खुट्टा हिड्दा पैतला फूटी
तपतपी चुहिएको रगत
तर
समय फेरिएछ
साँच्चै फेरिएछ
र म पनि फेरिएछु ।
आज सबै बदलिएको छ
त्यो धुलोमा टेक्लेने खुट्टा आज मार्वलमा टेक्छ
चप्पल नभए पनि दौडिने खुट्टाले जमिनको स्पर्श गर्नु पर्दैन
कति रात त्यही धुलोमा आकाशको सिरक बनाई रात कटेथ्यो
अहिले घरमा कहील्यै रात पर्दैन
गर्मीमा पसिना चुहाईचुहाई काम गरेको
खाली खुट्टा हिड्दा पैतला फूटी
तपतपी चुहिएको रगत
तर
समय फेरिएछ
साँच्चै फेरिएछ
र म पनि फेरिएछु ।
समयले स्वार्थी बनाईदियो
र
त्यही धुलोलाई मेटाईदियो मेरो जीवनबाटै
आज धूलो खोज्नुपर्छ
बाटो भरी कालोपत्रे विछ्याईको छ
घरको प्राङ्गणमा चम्किएको छ मार्वल
बत्ति बलिरहेछ झिलमील
पहीले त्यही दियालोको
उज्यालोले देखिन्थ्यो सारा खुशी
चम्किन्थ्यो हाँसो ।
अहिले धुलोसंगै बिर्साईदियो
सारा खुशी सारा हाँसो
समयले नै बनाईदियो व्यस्त
र बिर्साईदियो आफैलाई ।
र
त्यही धुलोलाई मेटाईदियो मेरो जीवनबाटै
आज धूलो खोज्नुपर्छ
बाटो भरी कालोपत्रे विछ्याईको छ
घरको प्राङ्गणमा चम्किएको छ मार्वल
बत्ति बलिरहेछ झिलमील
पहीले त्यही दियालोको
उज्यालोले देखिन्थ्यो सारा खुशी
चम्किन्थ्यो हाँसो ।
अहिले धुलोसंगै बिर्साईदियो
सारा खुशी सारा हाँसो
समयले नै बनाईदियो व्यस्त
र बिर्साईदियो आफैलाई ।
फिक्का छ बत्तीको झिलिमिली
बोझ छ सारा दुःखको
भारी छ मनभरी पिडाको
तर
व्यस्त बनाईदियो
छैन,
छैन फूर्सद कत्ति पनि
दुःख साट्ने पिडा बाड्ने
सबैको व्यस्तता
धन कुम्ल्याउन तिरै
सम्पति बढाउनतिरै
धनी बन्नको लागि
बिर्सिदिए मनलाई
भूलिदिए धर्तिको ममता
फूटाईरहेछन् आमाको छाती
सुकाईरहेछन् आमाको आँशु
एकदिन फूटाईदिनेछन्
यसरी नै
यो धर्तीका आँखाहरू
र झुकाईदिने छन् ती चन्द्र र सूर्यलाई
म पनि लागिरहेछु
मिसीरहेछू
सामेल भईरहेछू त्यही भिडमा
र थालेको छू
त्यो धुलोलाई सदासदाको लागि मेटाउन
थाहा छैन, मरेर मिल्नुछ त्यही धूलोमा
र बन्नु छ आखिर माटो
र समाहित हुनु छ आमाको छातीमा
कति ठुलो आमाको छाती
तर लात मारीरहेछू त्यही छातीमाथी
लाग्ने छ पाप आमाको
लाग्ने छ श्राप बाबूको
यो धुलोको
यो माटोको अनि
यो जमिनको
मेरी धर्तीमाताको ।
बोझ छ सारा दुःखको
भारी छ मनभरी पिडाको
तर
व्यस्त बनाईदियो
छैन,
छैन फूर्सद कत्ति पनि
दुःख साट्ने पिडा बाड्ने
सबैको व्यस्तता
धन कुम्ल्याउन तिरै
सम्पति बढाउनतिरै
धनी बन्नको लागि
बिर्सिदिए मनलाई
भूलिदिए धर्तिको ममता
फूटाईरहेछन् आमाको छाती
सुकाईरहेछन् आमाको आँशु
एकदिन फूटाईदिनेछन्
यसरी नै
यो धर्तीका आँखाहरू
र झुकाईदिने छन् ती चन्द्र र सूर्यलाई
म पनि लागिरहेछु
मिसीरहेछू
सामेल भईरहेछू त्यही भिडमा
र थालेको छू
त्यो धुलोलाई सदासदाको लागि मेटाउन
थाहा छैन, मरेर मिल्नुछ त्यही धूलोमा
र बन्नु छ आखिर माटो
र समाहित हुनु छ आमाको छातीमा
कति ठुलो आमाको छाती
तर लात मारीरहेछू त्यही छातीमाथी
लाग्ने छ पाप आमाको
लाग्ने छ श्राप बाबूको
यो धुलोको
यो माटोको अनि
यो जमिनको
मेरी धर्तीमाताको ।
----------------------------------------------------------------------------
